Tydzień Urologii 12-16 września 2011

Badania przesiewowe w kierunku raka gruczołu krokowego

Badania przesiewowe w kierunku raka gruczołu krokowego

Jesteś ostrożny? Przestrzegasz właściwej diety, regularnie ćwiczysz, nie palisz? Jeśli dbasz o zdrowie, powinieneś także rozważyć zbadanie gruczołu krokowego. Wczesne wykrycie znacznie zmniejsza ryzyko rozwoju złośliwego raka gruczołu krokowego, a badania wykazują, że tacy pacjenci mają duże szanse na wyleczenie!

Przeczytaj ten tekst uważnie i skonsultuj się z urologiem, żeby poznać za i przeciw wczesnego wykrywania raka gruczołu krokowego lub „badań przesiewowych”.

Fakty, których mogłeś dotąd nie znać!

Jeśli uważasz, że wszystkie nowotwory są jednakowe, mylisz się! Każdy nowotwór rozwija się inaczej: niektóre błyskawicznie, inne powoli. Rak gruczołu krokowego zwykle rozwija się niepostrzeżenie.
Często rozwija się tak wolno, że pozostaje niezauważony nawet przez całe życie mężczyzny.
Komórki nowotworowe gruczołu krokowego rozwijają się we wczesnych latach życia. W wieku 40 lat prawdopodobieństwo, że w twoim gruczole krokowym powstały komórki rakowe wynosi 30%. W wieku 60 lat prawdopodobieństwo to w przybliżeniu wynosi 50%. Czy jest to powód do zmartwienia? Niekoniecznie.

U wielu mężczyzn komórki rakowe nie rozwijają się w chorobę powodującą cierpienie. Co więcej, ryzyko śmierci z powodu raka gruczołu krokowego wynosi ok. 3%. Z drugiej jednak strony, czy chcesz ryzykować? Tu właśnie zaczyna się rola badań przesiewowych. Czy nie byłoby rozsądne wykryć na czas i zmniejszyć ryzyko wystąpienia raka gruczołu krokowego zanim pojawią się objawy?

PSA

Od początku lat dziewięćdziesiątych trwa burzliwa debata, czy zwykłe badanie krwi jest wystarczające. PSA (Prostate specific antigen - swoisty antygen gruczołu krokowego) jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania gruczołu krokowego, a jego mała ilość stale przenika z jego tkanek do układu krwionośnego. W przypadku raka gruczołu krokowego, ogólnie, wyciek jest większy i wartość PSA we krwi jest wyższa. Niestety w praktyce czasami jest inaczej. Na poziom PSA we krwi wpływa nie tylko nowotwór. Łagodny rozrost gruczołu krokowego, infekcje dróg moczowych, a nawet jazda rowerem po terenie górzystym dnia poprzedzającego badanie może mieć wpływ na poziom PSA. Innymi słowy, PSA nie jest zbyt precyzyjny w prognozowaniu wystąpienia raka gruczołu krokowego. Jednak, jeśli powstaje jakiekolwiek podejrzenie, powinieneś wykonać więcej badań, by sprawdzić czy jest coś niepokojącego.

Plusy i minusy badań przesiewowych

Zaleta badania przesiewowego w kierunku raka gruczołu krokowego jest oczywista – może ono ocalić ci życie! Taka jest konkluzja trwających 18 lat badań European Randomised Study of Screening for Prostate Cancer (ERSPC), które polegały na objęciu 162.000 mężczyzn z całej Europy przeciętnie 9-cio letnią obserwacją. Połowa z nich była poddana badaniu PSA, druga połowa była tylko kontrolowana. W grupie wiekowej mężczyzn od 55 do 69 lat, badanie kontrolne zmniejsza śmiertelność z powodu raka gruczołu krokowego o 20%. Wynik może się jeszcze w przyszłości zmienić, bo badania ERSPC są kontynuowane.

Minusy są trudniejsze do zrozumienia: badanie przesiewowe w kierunku raka gruczołu krokowego może być szkodliwe. Zdziwiony? Wróć na chwilę do początku tej broszury i przeczytaj jeszcze raz trzeci akapit. Najważniejsza informacja jest taka, że rak gruczołu krokowego nie sprawia bólu. W wielu przypadkach, badania przesiewowe wykrywają raka niepotrzebnie i niepotrzebnie jest on poddawany leczeniu. Leczenie raka gruczołu krokowego jest kwestią wyboru. Ceną takiego leczenia mogą być m.in. zaburzenia erekcji i nietrzymanie moczu. Nieuzasadnione badanie może prowadzić do niepotrzebnego leczenia, które ostatecznie powodują niepożądane skutki uboczne i obniżenie jakości życia. Przyjrzyjmy się jeszcze raz badaniom ERSPC: żeby ocalić jednego mężczyznę od zgonu z powodu raka gruczołu krokowego, 1,410 mężczyzn musi zostać przebadanych, a 48 mężczyzn poddanych leczeniu. Dlaczego więc nie leczyć tylko tego jednego, który rzeczywiście tego potrzebuje? Ponieważ na tym etapie cały czas nie wiemy, który to jest ten właściwy! Do zadań urologów i naukowców należy wynalezienie nowych markerów, które pomogą podjąć tę decyzję.

PSA w wieku 40 lat.

Zbadanie PSA w wieku 40 lat może być właściwym posunięciem. W tym wieku, rak gruczołu krokowego jest rzadką chorobą. Kontrolowanie PSA przez kolejne lata może pomóc w podjęciu leczenia lub niepodejmowaniu go. Najbliższe lata przyniosą coraz więcej indywidualnych porad na temat działań profilaktycznych skierowanych do konkretnych grup ryzyka mających na celu zmniejszenie dolegliwości powodowanych przez nieuzasadnione terapie.

PSA w wieku od 50 do 70 lat.

Jeśli jesteś ogólnie zdrowy i chcesz podjąć ryzyko nieuzasadnionego leczenia badanie przesiewowe jest właściwym ruchem, bo może przynieść ci korzyści. Zanim jednak zapytasz lekarza o badanie PSA, przygotuj się na to, ze wyniki mogą być niejednoznaczne. Dość często rak nie zostaje zdiagnozowany nawet jeśli wyniki PSA budzą wątpliwości. Bądź przygotowany również na to, że lekarz nie zaleci ci leczenia, a raczej obserwację gdyż możesz mieć nowotwór niezłośliwy.

PSA powyżej 70 roku życia.

Im jesteś starszy, tym mądrzej będzie nie poddawać się badaniu. Mężczyźni w tym wieku często cierpią na wiele poważnych dolegliwości takich jak choroby serca, chroniczne zaparcia, choroby płuc, cukrzyca itp. Wiele z tych chorób są dużo poważniejsze niż rak gruczołu krokowego, a badanie może przynieść czasem więcej złego niż dobrego.

Ogólnie można powiedzieć, że najlepszym wyborem jest czytanie wiarygodnych, obiektywnych informacji o plusach i minusach badań przesiewowych w kierunku raka gruczołu krokowego. Po uważnym zastanowieniu i rozmowie z lekarzem rodzinnym lub urologiem, możesz podjąć decyzję czy chcesz być zbadany w kierunku raka gruczołu krokowego.